Թաթոսենց տոհմի պատմություն

Ռինդ գյուղի պատմության, կենցաղի և ժողովրդագրական դիմագծի ձևավորման գործում իրենց տեղն ունեն Թաթոսենց (Թադևոսյաններ, Պողոսյաններ) գերդաստանի ներկայացուցիչները։ Տոհմի տարեգրությունը հարուստ է գաղթի, վերաբնակեցման և նոր կյանքի արարման դրվագներով, որոնք հստակ արձանագրված են արխիվային վավերագրերում։

Թաթոսենց տոհմի արմատները տանում են դեպի Պարսկահայքի Խոյ գավառ։ Պատմական արխիվները փաստում են, որ նրանց նախնիները Խոյից գաղթել և Վայոց ձորում հաստատվել են 1835 թվականից հետո։ Սկզբնական շրջանում տոհմը բնակություն է հաստատել հարևան Աղավնաձոր գյուղում։

Աղավնաձորի ծխական ցուցակների ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում մի շատ կարևոր փաստ. Ռինդում Թաթոսենց ճյուղի հիմնադիր Թաթոսը (Թադևոսը) Աղավնաձորում հայտնի և մեծ Խաչանենց տոհմի հիմնադիր Խաչանի հարազատ եղբայրն է։ Ի դեպ, Աղավնաձորում մնացած նրանց արյունակիցները հիմնականում կրում են Խաչատրյան ազգանունը։

19-րդ դարի 50-ական թվականներին Թաթոսը թողնում է Աղավնաձորն ու իր ընտանիքով տեղափոխվում Ռինդ։ Հատկանշական է, որ նրանք միակը չէին, որ Աղավնաձորից եկել էին Ռինդ. ավելի վաղ այստեղ էր հաստատվել նաև Սուդյենց (Սարգսյանների) տոհմը։ Լինելով արդեն կայացած և հեղինակավոր գերդաստան՝ Սուդյենք մեծապես աջակցել են իրենց նախկին համագյուղացիներին՝ Թաթոսի ընտանիքին, օգնելով նրանց արագ ինտեգրվել և հաստատվել նոր միջավայրում։

Ռինդի պատմական տարեգրության մեջ տոհմի մասին առաջին պաշտոնական հիշատակությունը հանդիպում է 1859 թվականի մարդահամարի տվյալներում։ Ծխական մատյանում այս ընտանիքի անվան դիմաց գրագիրը կատարել է հատուկ նշում. «Այս ընտանիքը տեղափոխվել է նույն տեղամասի Այնազուր գյուղից»։

Ըստ Ռինդի ծխական մատյանների՝ Թաթոսի հայրը եղել է Պողոսը։ Տոհմի նահապետ Թաթոսը ծնվել է 1829 թվականին, նրա կինը Հոռոմն է։ Այս ընտանիքն ունեցել է հինգ որդի.

• Սիմոն (ծնվ. 1851թ.)
• Հարություն (ծնվ. 1853թ.)
• Կարապետ (ծնվ. 1859թ.)
• Պողոս (ծնվ. 1865թ.)
• Մկրտիչ (ծնվ. 1870թ.)

Ռինդ գյուղում մեծ ճյուղավորումներ են տվել Սիմոնի և Պողոսի ժառանգները, որոնց սերունդներն էլ այսօր գյուղում կրում են Թադևոսյան և Պողոսյան ազգանունները։

Սիմոնի ճյուղը: Սիմոնի կինը Հերիքնազն է (ծնվ. 1856թ.)։ Նրանք ունեցել են չորս որդի՝

• Զաքարա (ծնվ. 1885թ. օգոստոսի 6)
• Երանոս (ծնվ. 1886թ.)
• Սմբատ (ծնվ. 1892թ.)
• Մուշեղ (ծնվ. 1898թ.)

Ներկայումս գյուղում ապրում են Զաքարայի և Մուշեղի ժառանգների ընտանիքները, որոնք կրում են Թադևոսյան ազգանունը։

Հարությունի ճյուղը: Հարությունի կինը Մարգարիտն է (ծնվ. 1851թ.)։ Նրանց որդիներն են՝

• Ենոք (ծնվ. 1885թ. մայիսի 1)
• Մարտիրոս (ծնվ. 1887թ.)
• Գառնիկ (ծնվ. 1907թ.)

Պողոսի ճյուղը: Պողոսի կինը Եղնարն է։ Նրանք ունեցել են երեք որդի՝

• Ռուբեն (Ուռում)
• Կարապետ (ծնվ. 1908թ.)
• Զավեն (ծնվ. 1911թ.)

Գյուղում այսօր ապրում են Կարապետի և Զավենի ժառանգների ընտանիքները՝ կրելով Պողոսյան ազգանունը։

Անցնելով գաղթի դժվարին ուղիով և արմատներ գցելով Ռինդի հողում՝ Թաթոսենք դարձան գյուղի պատմության անբաժան մասը։ Նրանց ներկայացուցիչները տասնամյակներ շարունակ եղել են հողի մշակներ, քարին ու փայտին շունչ տվող հմուտ արհեստավորներ և սերունդներ կրթող նվիրյալ մանկավարժներ։

Պողոսի ճյուղից Դերենիկի որդի Աշոտ Թադևոսյանը երկու տասնամյակ եղել է Ռինդի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն (2004-2025)։

Ծանոթագրություն. Սա Թաթոսենց տոհմի պատմական անդրադարձն է։ Եթե ունեք լրացումներ կամ կցանկանաք ուսումնասիրել գերդաստանի թվային տոհմածառը, կարող եք դիմել կայքում նշված կապի միջոցներով։