Մելիք-Սաֆարի տոհմ. Անիից մինչև Ռինդ

Սա գյուղի ամենամեծ տոհմն է, որը եղել է Հին Ռինդ գյուղի առաջին վերաբնակիչներից։ Պատմական աղբյուրները վկայում են, որ 1828 թվականին՝ Թուրքմենչայի պայմանագրից հետո, երբ մեծաքանակ հայեր վերաբնակեցվեցին Արևելյան Հայաստանում, Հին Ռինդ գյուղը դարեր շարունակ լքված լինելուց հետո կրկին վերաբնակեցվեց։ Հին Ռինդում են հաստատվում Մելիք-Սաֆարի որդիներ Մելիք Բալին, Աղաբաբը և Գրիգորը։

Մելիք-Սաֆարը ծնվել է 1756 թվականին։ Ազգագրագետ Երվանդ Լալայանի ուսումնասիրությունները վկայում են, որ տոհմի նախահայր Ստեփանը ապրել և հռչակվել է Բագրատունյաց մայրաքաղաք Անիում, ստացել մելիքական տիտղոս (սարդար) և զորապետության պաշտոն։ Անիից հեռանալուց հետո տոհմը կարճ ժամանակով հաստատվել է Շահրիար գյուղում։ Այս մասին տեղեկություններ են պահպանվել պատմաբան Հենզել Առաքելյանի 1997 թվականին հրատարակված «Բռնակոթի պատմություն» գրքում։ Նշվում է, որ տոհմը Շահրիարից ստիպված է եղել գաղթել տեղի Շահխաթունիների հետ ունեցած հակամարտության պատճառով, որն անգամ հասել է արյունահեղության։

Արդյունքում հինգ եղբայրները բաժանվել են.

• Մելիք-Սաֆարը հաստատվել է Վայոց ձորի Ռինդ գյուղում։

• Մելիք-Թանգին (Մելիք-Թանգի Ա-ն մահացել է 1843 թ.) իր տոհմով հաստատվել է Սյունիքի Բռնակոթ գյուղում։ Տոհմի ներկայացուցիչ է եղել 19-րդ դարում Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ արքեպիսկոպոս Ներսես Մելիք-Թանգյանը։

• Եղբայրներից մեկը տեղափոխվել է Թավրիզ։

Տոհմի ճյուղերը Ռինդում

Մելիք-Սաֆարի երեք որդիները գյուղում սկիզբ են դրել երեք մեծ տոհմերի.

1. Մելիք Բալիի ճյուղ (ծնվ. 1787 թ.). Նրա որդիներն են եղել Ասատուրը, Մկրտիչը, Խաչատուրը և Աբգար Պալյոզը։ Տոհմի նշանավոր ներկայացուցիչ է Մկրտիչի որդի Նիկոլայ Մհերը՝ Զորավար Անդրանիկի զինակիցը, ով 20-րդ դարասկզբին եղել է Վայոց ձորի հրամանատարական կազմում, հայ-դաշնակցական վրիժառու, ազգային ազատամարտիկ Հովհաննես Պարոնյանի (Յապոն) հետ կազմակերպել է գավառի հայաբնակ գյուղերի անվտանգությունը և թույլ չի տվել, որ թաթարական հրոսակախմբերը վնաս հասցնեն գավառի գյուղերին։

   • Այժմյան սերունդներ. Ասատրյաններ, Մկրտչյաններ, Խաչատրյաններ։

     

     Նկարում Մկրտիչի որդիներ Մհերը և Ենոքն են Վայոց ձորի հրամանատարական կազմով, 20-րդ դարի սկիզբ

2. Աղաբաբ-Մուխսիի ճյուղ (ծնվ. 1812 թ.). Աղաբաբը հայտնի է նաև «Մուխսի» անունով։ Բառը (մահտեսի) ստուգաբանվում է որպես Երուսաղեմ ուխտի գնացած հավատավոր (Էդուարդ Աղայան, «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», 1976, էջ 959)։ Նրա որդիներն են Ավետիսը և Սահակը։

3. Գրիգորի ճյուղ (ծնվ. 1822 թ.). Ունեցել է երկու որդի՝ Սիմոն և Սաֆար։

Մելիք-Սաֆարից առաջացած երեք տոհմերն էլ այժմ ներկայացված են Ռինդ գյուղում։

Հեղինակի կողմից. Ինքս այս տոհմի ներկայացուցիչն եմ՝ Մելիք-Սաֆարի որդի Աղաբաբի որդի Ավետիսի որդի Կարապետի որդի Քրիստափորի որդի Հրանտի որդի Աշոտի որդի Նարեկն եմ։

Տոհմի ողջ ինտերակտիվ տոհմածառը՝ ավելի քան 460 արական անդամներով, webtrees համակարգով կազմել և տեղադրել եմ այս հարթակում, որը համալրման, ճշգրտման փուլում է։ Առաջարկների, կարծիքների կամ անճշտություններ նկատելու դեպքում խնդրում եմ կապ հաստատել։

Ինտերակտիվ տոհմածառը՝ այս հղումով։