Ջրաղացի նավամբար Կաքավաձորում
Ռինդ գյուղի հարուստ պատմամշակութային ժառանգության մեջ իր ուրույն ու առեղծվածային տեղն ունի Կաքավաձոր գյուղատեղիում գտնվող ջրաղացի բացառիկ նավամբարը։ Ներառված է Ռինդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։ Գտնվելով Ռինդից մոտ 4.5 կմ դեպի հյուսիս՝ այս հուշարձանը ոչ միայն պատմական մեծ արժեք է ներկայացնում, այլև ապշեցնում է հնագույն ժամանակների ճարտարագիտական մտքի փայլուն հմտությամբ։
Այն մի հսկայական բնական ժայռաբեկոր է, որը մարդու ձեռքով վերածվել է ջրային հզոր շարժիչի։ Կառույցի աշխատանքի տրամաբանությունը հիմնված է ֆիզիկայի պարզ, բայց հանճարեղ հաշվարկի վրա։
Ժայռաբեկորի վերևի հատվածում փորված է 1.5 մետր տրամագծով լայն անցք։ Այն ձագարաձև իջնում է մոտ 5 մետր խորությամբ և աստիճանաբար նեղանում՝ վերջնամասում վերածվելով դեպի հարավ թեքվող մի նեղ անցքի։
Հնադարյան վարպետները ջրի հոսքը նպատակային կերպով ուղղել են դեպի այս վերին լայն ձագարը։ Ջրի ծավալի մեծության և անցքի կտրուկ նեղացման շնորհիվ ջրի ճնշումն արհեստականորեն բազմապատկվել է։ Ներքևի նեղ անցքից հսկայական ուժով դուրս ժայթքող ջուրն էլ հենց պտտել է ջրաղացի ծանր անիվը՝ ապահովելով դրա անխափան ու հզոր աշխատանքը։
Մասնագետների և հնագետների գնահատմամբ՝ ջրաղացի այս յուրահատուկ տեսակը ստեղծվել է դեռևս անտիկ շրջանում։ Սա կարևորագույն վկայություն է այն մասին, որ հազարամյակներ առաջ այս տարածաշրջանում ապրող մարդիկ գերազանց տիրապետել են ջրի կառավարման արվեստին, բնության ուժերն իրենց տնտեսական կարիքներին ծառայեցնելու հմտությանն ու քարի մշակման բարդ տեխնոլոգիաներին։
Այսօր Կաքավաձորի անտիկ նավամբարը ստացել է նոր շունչ։ Լռության մատնված պատմական այս կառույցն այժմ դարձել է Ռինդի սարերով անցնող էկոտուրիզմի և արշավական երթուղիների (hiking trails) կանգառներից մեկը։
Բնության գրկում քայլարշավի սիրահարներն ու զբոսաշրջիկները հնարավորություն ունեն ոչ միայն վայելելու Ռինդի չքնաղ լեռնային բնապատկերները, այլև սեփական աչքերով տեսնելու մարդակերտ այս հրաշքը՝ կանգնելով անտիկ պատմության և բնության խաչմերուկում։
