Մկրտիչ Մկրտչյան

Ռինդ գյուղի մշակութային տարեգրության մեջ իր ուրույն տեղն ունի արձակագիր, բանաստեղծ, դրամատուրգ և թարգմանիչ Մկրտիչ Մկրտչյանը (1941-2005)։ Լինելով բազմաժանր ստեղծագործող՝ նա հայ գրականությունը հարստացրել է թե՛ սեփական երկերով, թե՛ համաշխարհային գրականության գոհարների թարգմանություններով։

Մանկություն և կայացման ուղի
Մկրտիչ Ասատուրի Մկրտչյանը ծնվել է 1941 թվականի հունիսի 27-ին, Ռինդ գյուղում։ Նրա մանկությունն անցել է Հայրենական մեծ պատերազմի դաժան տարիներին։ Հայրը՝ Ասատուրը, մեկնել է ռազմաճակատ և չի վերադարձել։ Փոքրիկ Մկրտիչի խնամքով և դաստիարակությամբ զբաղվել են մայրը՝ Հասմիկը, և անվանակից պապը՝ Մկրտիչը։

Չնայած դժվարին մանկությանը՝ նա օժտված է եղել բացառիկ ընդունակություններով։ Դպրոց է հաճախել 6 տարեկանից և Ռինդի միջնակարգ դպրոցը գերազանցությամբ ավարտել 16 տարեկանում։ Կյանքի որոշ փուլերում աշխատել է հայրենի դպրոցում, ծառայել խորհրդային բանակում, այնուհետև ավարտել Երևանի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի բաժինը։

Գրական գործունեություն
Մկրտիչ Մկրտչյանի կյանքը անխզելիորեն կապված է եղել գրքի և գրականության հետ։ Ավելի քան 30 տարի նա աշխատել է որպես ավագ խմբագիր «Հայաստան», «Սովետական գրող» և «Նաիրի» հրատարակչություններում։

Նրա գրչին են պատկանում չափածո և արձակ բազմաթիվ ստեղծագործություններ, դրամաներ և պոեմներ։ Հեղինակի ներաշխարհը կյանքն է՝ իր բոլոր դրսևորումներով։ Նրա գործերը հաճախ հնչել են ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ, թարգմանվել օտար լեզուներով։

Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի նրա թարգմանչական վաստակը։ Նա հայ ընթերցողին է ներկայացրել ռուսական, անգլիական և գերմանական գրականության նմուշներ։

Հատկանշական փաստ. 1999 թվականին Պուշկինյան քնարերգության լավագույն թարգմանությունների համար Մկրտիչ Մկրտչյանը արժանացել է Գրողների միջազգային P.E.N. ընկերակցության հայկական կենտրոնի առաջին մրցանակին։

Կապը Ռինդի հետ
Գրողը երբեք չի կտրվել իր արմատներից։ Նրա ստեղծագործական ժառանգության մեջ առանձնակի ջերմությամբ է առանձնանում ծննդավայրին նվիրված «Գեղանիստ» պոեմը և համանուն ժողովածուն, որտեղ ամփոփված են հայրենի եզերքի հանդեպ սերն ու կարոտը։

Հայտնի ստեղծագործություններից են.

• «Արևոտ անուրջներ»
• «Գեղանիստ» (նվիրված Ռինդին)
• «Ոսկե հովիտ»
• «Կավե սափոր»
• «Նոյան տապան կամ աստղային պատերազմ» (վեպ)

Մկրտիչ Մկրտչյանը հեռացել է կյանքից 2005 թվականին՝ թողնելով գրական հարուստ ժառանգություն, որի մի մասը (այդ թվում՝ Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» գրաբարից կատարած հատվածային թարգմանությունները) դեռևս սպասում է իր հրատարակմանը։