Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին 10-րդ դարի հայկական ճարտարապետական հուշարձան է, որը գտնվում է պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Վայոց ձոր գավառի Վերին Ուլգյուր գյուղատեղիում (ներկայիս Վայոց ձորի մարզի Ռինդ գյուղից հյուսիս-արևելք)։ Թեև ժամանակի հարվածներից եկեղեցին խոնարհվել է, և այսօր պահպանվել են միայն դրա հիմնապատերը, այն շարունակում է մնալ տարածաշրջանի կարևորագույն սրբավայրերից մեկը։
Եկեղեցին պաշտոնապես ընդգրկված է Ռինդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում։
Մոմիկի գերդաստանի հետքերով Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու պատմական արժեքն էլ ավելի մեծացավ 1955 թվականին, երբ անվանի հայագետ Սեդրակ Բարխուդարյանը եկեղեցու հինավուրց գերեզմանատանը հայտնաբերեց մի բացառիկ խաչքարի արձանագրություն։ Դրանում հիշատակվում են հանճարեղ մանրանկարիչ և ճարտարապետ Մոմիկ վարդպետի որդի Ասկանդարը և թոռը՝ Շատոնիկը։
Այս գտածոն թույլ է տալիս ենթադրել, որ Վերին Ուլգյուրը և հատկապես Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու շրջակայքը եղել են Մոմիկի գերդաստանի տոհմական բնակավայրն ու հանգստարանը։ Սա ուխտատեղի է բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հպվել հայ միջնադարյան մշակույթի մեծագույն վարպետների պատմությանը։
-2°