Արջը և մարդը. բնության կերտած քարե խորհրդանիշը

Ռինդ գյուղի բնաշխարհը հարուստ է ոչ միայն պատմական կոթողներով, այլև բնության անձեռակերտ հուշարձաններով, որոնք դարերի ընթացքում ձեռք են բերել խորհրդանշական իմաստ։ Այդպիսի եզակի կազմավորումներից է «Արջը և մարդը» բնաքանդակը, որը թեև չունի պետական պաշտոնական կարգավիճակ, սակայն ռինդեցիների համար վաղուց դարձել է հարազատ խորհրդանիշ՝ յուրօրինակ մի լոգո, որը բնորոշում է լեռնեցու ոգին։

Տեղանքը և կառուցվածքը

Բնաքանդակը տեղակայված է գյուղի Կաքավաձոր հանդամասում՝ ձորի աջակողմյան ժայռոտ եզրին։ Մոտ 5 մետր բարձրություն ունեցող այս քարե հորինվածքն իրենից ներկայացնում է երկու հսկայական, մեկուսի կանգնած քարաբեկորներ։ Դրանք վեր են խոյանում դեպի երկինք՝ ստեղծելով երկու կերպարների ուրվագծեր, որոնք հեռվից դիտելիս հիշեցնում են մարդու և արջի սիլուետներ։

Այս բնաքանդակի ամենազարմանալի և խորհրդավոր մասը երկու քարաբեկորների միացման կետն է։ Նրանց միջև՝ օդում, կարծես անտեսանելի ուժով պահվում է մի փոքր քարազանգված։ Հենց այս դետալն է, որ ամբողջացնում է պատկերը՝ ստեղծելով մենամարտող կամ իրար բռնած ձեռքերի տպավորություն։ Քարե այս «ձեռքսեղմումը» կամ «գոտեմարտը» առավել արտահայտիչ է դառնում հատկապես հյուսիսային կողմից դիտելիս, երբ լույսի ու ստվերի խաղը կենդանություն է հաղորդում քարին։

Գոյակցություն և պայքար

«Արջը և մարդը» պարզապես քարե արձան չէ. այն ունի պատմական և կենցաղային խորը հիմքեր։ Դարեր շարունակ ռինդեցին իր ապրուստը վաստակելու համար բարձրացել է հայրենի լեռները՝ բուժիչ խոտաբույսեր, սունկ կամ հատապտուղ հավաքելու։ Այդ լեռնային արահետներում նա հաճախ է դեմ առ դեմ հանդիպել սարերի իսկական տիրակալին՝ արջին։

Բնաքանդակը խորհրդանշում է մարդու և բնության հավերժական երկխոսությունը։ Դա մի կողմից՝ գոյության պայքար է, ուժերի չափում, մյուս կողմից՝ բնական գոյակցություն և փոխադարձ հարգանք։ Քարե այս հսկաները կարծես ցույց են տալիս, որ մարդը, որքան էլ զորեղ լինի, բնության մի մասնիկն է, և լեռներում ապրելու համար պետք է ընդունի բնության օրենքները։ Դա ներդաշնակության յուրօրինակ մոդել է, որտեղ մարդն ու կենդանին, ուժն ու խելքը լրացնում են միմյանց՝ կիսելով նույն բնաշխարհը։

Բնաքանդակը, կարծես հսկիչ աշտարակ, իշխում է տարածքի վրա։ Այն հիանալի տեսանելի է Եղեգնալճից վերև ընկած հատվածից՝ ձգվելով ձորով մինչև Ծաղկադրունքի լեռնանցք։ Այն ուղեկցում է նաև դեպի հնագույն Վիմափոր եկեղեցի բարձրացող ուխտավորներին ու զբոսաշրջիկներին՝ դառնալով այդ ճանապարհի անբաժանելի ուղեկիցն ու տեսարժան վայրը։

«Արջը և մարդը» ավելին է, քան պարզապես երկրաբանական գոյացություն։ Այն Ռինդի պատմության, կենցաղի և բնության հետ մարդու անքակտելի կապի քարե վկայությունն է։