Եղեգնալճի պատմական հետքերով. 1926 թվականի մամուլի ահազանգը

Ռինդի պատմությունը, ինչպես արդեն համոզվել ենք բազմաթիվ վավերագրերից, հողի ու կենսատու ջրի համար մղվող անընդհատ պայքարի տարեգրություն է։ «Պատմական մամուլ» շարքի հերթական բացահայտումը մեզ տեղափոխում է 1920-ականների կեսեր և լույս սփռում գյուղի ամենագեղատեսիլ անկյուններից մեկի՝ Եղեգնալճի (կամ գյուղի հին ջրամբարի) կառուցման պատմության վրա։

«Ավանգարդ» թերթի 1926 թվականի մայիսի 13-ի (հինգշաբթի) համարում «Գյուղի ցավերից» խորագրի ներքո պահպանվել է ռինդեցի Կ. Գրիգորյանի թղթակցությունը, որը միաժամանակ և՛ բողոքի ձայն էր, և՛ վկայություն գյուղացիների տիտանական աշխատանքի մասին.

ԳՅՈՒՂԻ ՑԱՎԵՐԻՑ

«Ռինդի գյուղացիությունը 1922 թվից գյուղի դաշտում շինել է մի ջրամբար, բայց դժբախտաբար, ջրամբարը լցված ջուրը չի պահում, և կատարված աշխատանքը զուր է կորչում: Մի քանի անգամ դիմել ենք գավառիս բարձր մարմիններին՝ մասնագետների միջոցով ջրամբարի այդ թերությունը վերացնելու, բայց մեր դիմումն արդյունք չի ունեցել։ Համապատասխան մարմինների ուշադրությունն եմ հրավիրում այս խնդրի վրա:

Կ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Վայոց ձոր – Ռինդ»

1922-ի ջանքերից մինչև մերօրյա Եղեգնալիճ
Ամենայն հավանականությամբ, հոդվածում նկարագրվող՝ գյուղացիների սեփական ուժերով կառուցվող ջրամբարը հենց մերօրյա Եղեգնալիճն է։ Այս փոքրիկ արձանագրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպիսի դժվարություններով և ինժեներական խոչընդոտներով են անցել մեր նախնիները՝ փորձելով անջրդի հողերը ոռոգելի դարձնել, երբ դեռ գոյություն չունեին այլ ջրագծեր կամ պոմպակայաններ։

Տասնամյակներ շարունակ այս արհեստական ջրամբարը կենսական դեր է ունեցել գյուղի այգիներն ու ցանքատարածությունները ոռոգելու գործում՝ արդարացնելով այն դժվարությունները, որոնց մասին գրում էր հեղինակը 1926-ին։

Այսօր Եղեգնալիճը վերածվել է Ռինդի բնաշխարհի անբաժանելի և չքնաղ մի մասնիկի.

• Տեղադիրքը. Գտնվում է գյուղից շուրջ 2 կմ հյուսիս-արևելք
• Բարձրությունը. Ծովի մակարդակից 1458 մետր բարձրության վրա
• Մակերեսը. Ունի 2,12 հեկտար հայելային մակերես
• Չափերը. Երկարությունը հասնում է 294 մետրի, իսկ առավելագույն լայնությունը՝ 141 մետրի։

Ժամանակները փոխվել են, կառուցվել են նոր ջրագծեր («Նորավանքի ջուրը», «Խանջյանի առուն»), իսկ Եղեգնալճի գործառույթը վերափոխվել է։ Նախկինում ոռոգման միակ աղբյուր հանդիսացող այս լճակն այժմ ծառայում է որպես հրաշալի վայր բնության գրկում հանգստի, ժամանցի և ձկնորսության համար, ինչպես նաև օգտագործվում է արոտի տարված անասուններին ջրելու նպատակով։

1922 թվականին տնկված հույսի սերմն ու դրված քարը, չնայած սկզբնական անհաջողություններին, ի վերջո ծառայեցին իրենց նպատակին՝ մեզ ժառանգություն թողնելով այս գեղատեսիլ կապույտ հայելին։